Tiến sĩ bác sĩ Trung Tran

Tiến sĩ bác sĩ Trung Tran, thế hệ đàn anh của mình từ trường Y Hà Nội đã nghiên cứu và làm việc tại Mỹ nhiều năm nay. Mình luôn thấy may mắn khi được những người bạn làm khoa học thực sự ủng hộ và hỗ trợ công cuộc chiến đấu chặt chém với những quan điểm sai lệch về các vấn đề sức khoẻ như hiện nay. Đúng, thiết nghĩ các cơ quan truyền thông thay vì đưa tin giật gân thất thiệt, hãy đưa tin cho người dân chăm chỉ đập ruồi và nhặt rác thôi đã đem lại lợi ích lớn lao cho đất nước rồi.
Một thống kê về câu chuyện mình đưa thân ra chiến đấu với đám đông, nó sẽ gây bão. Trước khi có nó mình chia sẻ bài viết của anh, đã xin phép copy lại nguyên văn:
Một vấn đề của Việt nam hiện nay trong lĩnh vực y tế, sức khỏe, là loạn thông tin, khi các cơ quan chức năng nhà nước không có tiếng nói thuyết phục, và người dân hoặc thiếu hiểu biết, hoặc mất lòng tin. Trên mạng xuất hiện nhiều “thánh” dù không phải là chuyên gia y tế, sức khỏe, nhưng lại đưa ra đủ các thứ lời khuyên về y tế, sức khỏe, trong đó không ít kẻ núp bóng trục lợi hòng bán thuốc, bán thực phẩm chức năng, đồng thời lại làm người dân hoang mang, không biết ăn gì, có nên tiêm vaccine không, có nên đi khám chữa bệnh không v.v…Tôi muốn chia sẻ ít hiểu biết để mọi người suy nghĩ.
Nhiều năm trước, tôi làm việc cho một hãng dược lớn của Mỹ, trong lĩnh vực nghiên cứu chế tạo vaccines. Tôi chuyên về các vaccine quai bị, sởi, rubella, thủy đậu, và zona. Tôi có dịp làm việc nhiều với cơ quan phòng chống bệnh tật (Centers for Disease Control and Prevention – CDC) của Mỹ, và đặc biệt là với các chuyên gia trong lĩnh vực tiêm chủng. Ở Mỹ, vaccines được nghiên cứu phát triển bởi các hãng dược, kể cả khi được cấp phép lưu hành bởi FDA, thì cũng chưa có nghĩa là nó sẽ được sử dụng rộng rãi. Chỉ sau khi được khuyến cáo sử dụng của một ủy ban khuyến cáo tiêm chủng gọi là Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP), vaccines được đưa vào chương trình tiêm chủng thì lúc đó các hãng bảo hiểm mới đồng ý trả tiền cho thành viên của mình, tức là lúc đó đa số người dung mới có thể tiêm vaccine được bảo hiểm trả, còn nếu không thì bạn tự bỏ tiền túi ra, không hề rẻ. Vì vậy, không có ACIP khuyến cáo sử dụng, thì vaccine đó coi như thất bại. Ủy ban này tập hợp những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tiêm chủng, từ CDC, từ các trường đại học, bệnh viện, viện nghiên cứu, các tổ chức như hiệp hội nhi khoa, hiệp hội bệnh truyền nhiễm, bệnh phổi v.v…và cả đại diện của dân thường không phải là chuyên gia. Một ủy ban như vậy mỗi lần họp khoảng hơn 20 vị, được sponsored bởi CDC, và tổ chức tại trụ sở của CDC ở Atlanta, tiểu bang Georgia 3 lần/một năm (tháng 2, 6, và 10) để đưa ra các quyết sách về tiêm chủng cho nước Mỹ. Ngoài ủy ban mà mỗi thành viên có quyền bỏ phiếu, còn hàng trăm quan sát viên đến từ nhiều tổ chức đoàn thể, công ty, cơ quan nhà nước, hiệp hội khác nhau, được tham gia theo dõi và có thể tham gia phát biểu, trả lời, và tranh luận. Và tất nhiên không thể thiếu giới truyền thông.
Họ họp bàn những vấn đề gì? Tôi đã dự khoảng 4-5 cuộc họp như vậy trong quãng thời gian khoảng 2 năm, với tư cách quan sát viên từ hãng dược có liên quan tới chương trình nghị sự. Ở thời điểm đó, một vaccine do tôi phụ trách (trong lĩnh vực của tôi) có vấn đề về an toàn, vaccine gây sốt cao co giật, nên chúng tôi phải trình bày liên tục các updates về nghiên cứu của mình cho ACIP. Các buổi họp có thể thảo luận về khuyến nghị cho một loại vaccine mới, thay đổi lịch trình tiêm chủng của một loại vaccine đang lưu hành, thay đổi số liều vaccine, hay bàn về tính an toàn của một loại vaccine nào đó, v.v…tất cả đều dựa trên các nghiên cứu khoa học mới nhất, được trình bày tại cuộc họp. Các nghiên cứu có thể từ các trường đại học, hãng dược, viện nghiên cứu, từ bất kì đâu, tất nhiên là được mổ xẻ, tìm hiểu chất lượng trước. Nghiên cứu, nguồn, không đáng tin bị loại ngay, chỉ có những nghiên cứu nghiêm túc, có chất lượng, mới được xem xét. Vì các thông tin mới liên quan tới vaccines từ các nghiên cứu là liên tục, ACIP cũng phải họp định kì để liên tục xem xét lật lại các vấn đề khi có các chứng cứ khoa học mới đưa ra, dù là xem xét lại một vaccine cũ, hay là cho một vaccine mới.
Kể ra như vậy để nói rằng, các cơ quan chức năng của Mỹ với những vấn đề hệ trọng như tiêm chủng, họ rất sát sao. Các quyết định được đưa ra luôn dựa vào những bằng chứng khoa học thuyết phục nhất ở thời điểm hiện tại. Có thể vào lúc nào đó có bằng chứng mới đưa ra rất thuyết phục rằng bằng chứng cũ chưa đúng, thì bằng chứng mới này cũng được xem xét cẩn thận và tổng thể. Các bằng chứng được xem xét bới một ủy ban toàn các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực. Mỗi lần họp tùy chương trình mà những chuyên gia khác nhau được mời. Vì vậy, đa phần người dân Mỹ tin tưởng vào khuyến cáo của ACIP.
Vậy chúng ta nên tin các khuyến cáo được xem xét kĩ lưỡng, dựa trên các bằng chứng khoa học có chất lượng nhất ở thời điểm hiện tại, hay chúng ta nên tin vào các “thánh” mạng, mà phần nhiều là không trong nghề, có chút tiếng Anh tự đọc trên mạng mà tưởng mình mới đúng mới giỏi, và sẵn sàng trash hoặc hướng dư luận hiểu sai những khuyến cáo chính thức từ các cơ quan chức năng. Có lẽ câu trả lời khá đơn giản.
Thế ở Việt nam khi thông tin từ các cơ quan nhà nước còn thiếu, đôi khi nhân viên y tế kiến thức cũng chưa vững, hoặc một số cũng trục lợi, thì làm sao? Trước hết phải nói rằng kể cả ở Mỹ cũng có khối trường phái, ăn cái này, uống cái kia, chống vaccine, tẩy độc, cũng trăm hoa đua nở, y như Việt nam, nên quan trọng là phải nâng cao dân trí. Các cơ quan nhà nước phải có tiếng nói, quan điểm chính thức và kịp thời, dựa trên các bằng chứng khoa học (evidence-based), như vậy sẽ giúp dân giảm bớt hiểu lầm và tránh bị lợi dụng.
Nguồn: https://www.facebook.com/trung.tran.71…/…/10212436812626153…
PS: Hãy cứ mang trái tim của bạn theo, nhưng đừng quên não.